Bogurodzica uznawana jest za najstarszą polską pieśń religijną. Jej najstarszy przekaz zachował się w odpisie z roku 1407. Był dwustrofowy i opatrzony nutami. Czas powstania i autor pieśni są sporne. XVI-wieczna legenda przypisywała utwór św. Wojciechowi (wiek X), jednak na poparcie tej tezy brak dowodów. Hipotezy uczonych co do czasu powstania, oparte głównie na analizie języka utworu, wahają się w granicach od końca wieku X do XIII, a nawet XIV wieku. Pierwszy raz drukiem ukazała się w 1506 roku (Statut Łaskiego). Miała charakter jakby hymnu państwowego i powszechnie jest uznawana za pierwszy hymn Polski. Według Jana Długosza śpiewało ją rycerstwo polskie pod Grunwaldem. Do dwu najdawniejszych strof z czasem dodawano nowe, aż do dwudziestu dwóch. Na bazie Bogurodzicy tworzono też całkiem nowe pieśni np. pasyjne, czy wielkanocne. Melodia oparta jest na muzyce gregoriańskiej.

Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja!
U twego Syna Gospodzina matko zwolena, Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam.
Kyrieleison

Twego dziela Krzciciela, Bożycze,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy:
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie rajski przebyt.
Kyrieleison